یکشنبه، ۱۷ آبان ۱۴۰۵

بهترین راه درمان ملاسما، ترکیب محافظت مداوم از پوست در برابر نور خورشید با استفاده از محصولات ضدلک مناسب و در صورت نیاز درمانهای تجویزشده توسط متخصص پوست است. ملاسما نوعی لک مقاوم و معمولا بازگشتپذیر است؛ بنابراین نمیتوان انتظار داشت با چند روز استفاده از یک کرم یا انجام یک جلسه لیزر کاملاً از بین برود. انتخاب روش درمان به عمق لک، شدت تیرگی، نوع پوست و عوامل ایجادکننده آن بستگی دارد.
در بیشتر موارد، استفاده روزانه از ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰، ترجیحاً ۵۰، در کنار ترکیبات روشنکننده مانند آزلائیک اسید و ویتامین C به کنترل تیرگی کمک میکند. در موارد شدیدتر نیز پزشک ممکن است داروهای موضعی یا روشهای تخصصی را پیشنهاد دهد. در ادامه با علت ایجاد ملاسما و روشهای مؤثر برای درمان و پیشگیری از آن آشنا میشوید.
ملاسما نوعی اختلال در رنگدانهسازی پوست است که به دلیل افزایش تولید و تجمع ملانین (رنگدانه طبیعی پوست) به وجود میآید. این عارضه به طور معمول به شکل لکههای قهوهای، قهوهای تیره یا خاکستری روی صورت دیده میشود. گونهها، پیشانی، پل بینی، چانه و ناحیه بالای لب از قسمتهایی هستند که بیشتر درگیر ملاسما میشوند.
ملاسما معمولا به شکل لکههای مسطح و نامنظم ظاهر میشود و برخلاف بعضی مشکلات پوستی با خارش یا درد همراه نیست.
این لک در زنان بیشتر دیده میشود و تغییرات هورمونی دوران بارداری یا مصرف برخی داروهای هورمونی میتواند در ایجاد آن نقش داشته باشد. البته مردان نیز ممکن است به ملاسما مبتلا شوند. افرادی که پوست تیرهتری دارند یا سابقه خانوادگی این عارضه در آنها دیده میشود نیز بیشتر مستعد ابتلا هستند.
نکته مهم این است که هر لک قهوهای روی صورت ملاسما نیست. لک ناشی از آفتاب، جای جوش و سایر انواع هایپرپیگمانتاسیون ممکن است ظاهری مشابه داشته باشند، اما روش درمان آنها یکسان نیست. به همین دلیل تشخیص نوع لک توسط متخصص پوست، پیش از شروع درمان اهمیت دارد.
ملاسما اغلب به دلیل تأثیر همزمان چند عامل ایجاد میشود. در این وضعیت سلولهای ملانوسیت فعالیت بیشتری پیدا میکنند و ملانین را در بخشهایی از پوست بیش از حد تولید میکنند. مهمترین عوامل مؤثر بر ایجاد یا تشدید این عارضه عبارتاند از:
● نور خورشید: اشعه فرابنفش یکی از مهمترین عوامل تحریک تولید ملانین است. قرارگرفتن مداوم در معرض آفتاب میتواند لکهای موجود را تیرهتر کند یا باعث ایجاد لکهای جدید شود.
● تغییرات هورمونی: بارداری، مصرف قرصهای ضدبارداری و برخی درمانهای هورمونی میتوانند زمینه ایجاد ملاسما را فراهم کنند. به همین دلیل این عارضه گاهی ماسک بارداری نامیده میشود.
● استعداد ژنتیکی: افرادی که اعضای خانواده آنها سابقه ملاسما دارند، ممکن است آمادگی بیشتری برای ابتلا به این مشکل داشته باشند.
● نور مرئی و گرما: نور مرئی، بهویژه بخش پرانرژی آن، و قرارگرفتن در معرض گرمای شدید میتوانند در برخی افراد باعث تشدید تیرگی شوند.
● التهاب و تحریک پوست: استفاده از محصولات نامناسب، لایهبرداری شدید و درمانهای تهاجمی ممکن است التهاب ایجاد کنند و در نتیجه تیرگی پوست را افزایش دهند.
بنابراین درمان ملاسما فقط به استفاده از یک محصول روشنکننده محدود نمیشود. تا زمانی که عوامل محرک کنترل نشوند، احتمال تیرهتر شدن لکها یا بازگشت آنها وجود دارد.
برای انتخاب بهترین راه درمان ملاسما باید ابتدا نوع و عمق لک مشخص شود. بعضی افراد با مراقبت منظم و محصولات موضعی بهبود قابلتوجهی پیدا میکنند، اما در موارد مقاوم ممکن است به درمان دارویی یا روشهای تخصصی نیاز باشد.
اولین اقدام برای کنترل ملاسما، استفاده روزانه از ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ است. ضدآفتاب SPF 50 نیز میتواند انتخاب مناسبی برای محافظت روزانه باشد. این محصول باید حدود ۱۵ دقیقه پیش از خروج از خانه روی پوست قرار بگیرد و هنگام حضور در فضای باز هر دو ساعت یکبار تمدید شود.
برای پوستهای مستعد ملاسما، ضدآفتابهای رنگی حاوی اکسید آهن اهمیت ویژهای دارند؛ زیرا علاوه بر اشعه فرابنفش، در برابر بخشی از نور مرئی نیز محافظت ایجاد میکنند. ترکیباتی مانند زینک اکساید و تیتانیوم دیاکساید نیز از فیلترهای رایج ضدآفتاب هستند.
در کنار ضدآفتاب، استفاده از کلاه لبهدار، عینک آفتابی و قرارگرفتن در سایه به کاهش تماس مستقیم پوست با نور کمک میکند. برای افرادی که به دنبال یک محصول با SPF 50 هستند، کرم ضد آفتاب بیرنگ لاکچری کوین یکی از گزینههایی است که میتوان مشخصات آن را برای انتخاب و مقایسه بررسی کرد. البته برای انتخاب ضدآفتاب مخصوص ملاسما باید به میزان محافظت در برابر UVA و وجود فیلترهای مناسب در برابر نور مرئی نیز توجه داشته باشید.
کرمهای ضدلک با مکانیسمهای مختلفی مانند کاهش فعالیت آنزیم تیروزیناز، کنترل تولید ملانین یا افزایش نوسازی سلولهای سطحی پوست عمل میکنند. برخی از ترکیبات مؤثر در محصولات مراقبت از پوست عبارتاند از:
آزلائیک اسید: به کنترل تولید رنگدانه کمک میکند و برای برخی افراد مبتلا به ملاسما گزینه مناسبی است.
ویتامین C: یک آنتیاکسیدان است که میتواند به کاهش تیرگی و محافظت از پوست در برابر آسیبهای اکسیداتیو کمک کند.
کوجیک اسید: با مهار آنزیم تیروزیناز در فرایند تولید ملانین اختلال ایجاد میکند و در برخی محصولات روشنکننده استفاده میشود.
ترانکسامیک اسید: به شکل موضعی در بعضی محصولات ضدلک کاربرد دارد و در مواردی ممکن است به بهبود ملاسما کمک کند.
هنگام انتخاب محصول بهتر است به ترکیبات فعال، دستور مصرف و سازگاری آن با پوست توجه کنید. استفاده همزمان از چند محصول قوی ممکن است باعث قرمزی و التهاب شود و در نهایت تیرگی را تشدید کند.
برای بررسی گزینههای مراقبتی میتوانید کرم ضد لک لاکچری کوین را مشاهده کنید. این محصول در دسته محصولات ضدلک خاص شو قرار دارد. بااینحال، برای اطمینان از تناسب آن با ملاسما باید ترکیبات کامل محصول و شرایط پوست خود را بررسی کنید. سایر محصولات این مجموعه نیز در صفحه برند لاکچری کوین در دسترس هستند.
اگر ملاسما گسترده یا مقاوم باشد، پزشک ممکن است داروهای موضعی تجویز کند. هیدروکینون یکی از ترکیبات شناختهشده برای کاهش تولید ملانین است. این دارو میتواند به روشنتر شدن لکها کمک کند، اما مصرف طولانیمدت یا خودسرانه آن احتمال تحریک پوست و بروز عوارض ناخواسته را افزایش میدهد.
در بعضی موارد، پزشک از ترکیب هیدروکینون، ترتینوئین و یک کورتیکواستروئید ضعیف استفاده میکند. این ترکیب سهگانه برای برخی انواع ملاسما کاربرد دارد، اما به دلیل قدرت و احتمال عوارض آن باید تحت نظارت متخصص مصرف شود.
ترانکسامیک اسید خوراکی نیز در موارد خاص و مقاوم ممکن است تجویز شود. این دارو برای همه افراد مناسب نیست و پیش از مصرف باید سابقه بیماریها، عوامل خطر لختهشدن خون و داروهای مصرفی فرد بررسی شود.
در صورتی که درمانهای موضعی نتیجه کافی نداشته باشند، متخصص پوست ممکن است روشهایی مانند پیلینگ شیمیایی، میکرونیدلینگ یا لیزر را در کنار سایر اقدامات پیشنهاد کند.
پیلینگ شیمیایی با استفاده از محلولهای کنترلشده به لایهبرداری پوست و کاهش بخشی از رنگدانههای سطحی کمک میکند. میکرونیدلینگ نیز با ایجاد سوراخهای بسیار ریز در پوست، فرایند ترمیم آن را تحریک میکند و گاهی بهعنوان درمان مکمل به کار میرود.
لیزر و سایر روشهای مبتنی بر نور نیز در برخی موارد مقاوم کاربرد دارند، اما نتایج آنها یکسان نیست. التهاب ناشی از درمان یا انتخاب دستگاه نامناسب ممکن است باعث افزایش تیرگی شود. به همین دلیل انجام این روشها باید پس از معاینه و توسط پزشک باتجربه صورت بگیرد.
اگر پوست شما مستعد ملاسما است یا قبلاً این لکها را تجربه کردهاید، رعایت چند نکته میتواند احتمال تشدید و بازگشت آنها را کاهش دهد:
● هر روز از ضدآفتاب وسیعالطیف با SPF مناسب استفاده کنید و در فضای باز آن را بهطور منظم تمدید کنید.
● در ساعات اوج تابش خورشید تا حد امکان در سایه بمانید و از کلاه لبهدار و عینک آفتابی استفاده کنید.
● محصولات مراقبت از پوست ملایم و بدون عطر انتخاب کنید تا احتمال التهاب و تحریک کاهش یابد.
● از لایهبرداری بیش از حد و استفاده همزمان از چند ترکیب فعال قوی خودداری کنید.
اگر پس از مصرف داروهای هورمونی دچار ملاسما شدهاید، درباره امکان تغییر دارو با پزشک مشورت کنید و هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید.
پس از بهبود لکها نیز روتین مراقبتی و محافظت در برابر نور خورشید را ادامه دهید.
نکته مهم این است که ضدآفتاب بهتنهایی مانع صددرصدی ایجاد ملاسما نمیشود، اما یکی از مؤثرترین اقدامات برای کنترل آن و حفظ نتایج درمان است.
بهترین راه درمان ملاسما، یک روش ثابت و یکسان برای همه افراد نیست. محافظت روزانه در برابر نور خورشید، استفاده از ترکیبات ضدلک متناسب با پوست و درمان دارویی در صورت نیاز، مهمترین بخشهای کنترل این عارضه هستند. روشهایی مانند پیلینگ و لیزر نیز ممکن است برای بعضی افراد مفید باشند، اما باید با تشخیص متخصص پوست انتخاب شوند.
اگر قصد دارید روتین مراقبت از پوست خود را با محصولات ضدلک تکمیل کنید، میتوانید محصولات موجود در دسته خرید کرم ضد لک خاص شو را بررسی کنید. فراموش نکنید که انتخاب محصول مناسب و استفاده مداوم از ضدآفتاب در کنار آن، نقش مهمی در کنترل تیرگی و جلوگیری از بازگشت لکها دارد.
سوالات متداول
آیا ملاسما بهطور کامل درمان میشود؟
ملاسما با درمان مناسب میتواند تا حد زیادی کمرنگ شود، اما احتمال بازگشت آن وجود دارد. به همین دلیل حتی پس از بهبود لکها باید از ضدآفتاب استفاده کنید و مراقبتهای پوستی را ادامه دهید.
بهترین کرم برای درمان ملاسما چیست؟
کرم مناسب به نوع پوست، شدت لک و ترکیبات فعال محصول بستگی دارد. محصولاتی حاوی آزلائیک اسید، ویتامین C و کوجیک اسید ممکن است به کاهش تیرگی کمک کنند. برای انتخاب درمان قویتر مانند هیدروکینون نیز باید با متخصص پوست مشورت کنید.
درمان ملاسما چقدر زمان میبرد؟
درمان این عارضه معمولاً زمانبر است. بسته به عمق لک، شدت آن و روش انتخابشده، ممکن است چند ماه طول بکشد تا تغییر قابلتوجهی مشاهده شود. در برخی افراد نیز درمان به مراقبت نگهدارنده طولانیمدت نیاز دارد.
آیا استفاده از ضدآفتاب برای درمان ملاسما ضروری است؟
بله. نور خورشید یکی از مهمترین عوامل تشدید ملاسما است. استفاده روزانه از ضدآفتاب وسیعالطیف با SPF حداقل ۳۰ و تمدید آن در طول روز به کنترل تیرگی و جلوگیری از بازگشت لک کمک میکند.
منابع
https://www.aad.org/public/diseases/a-z/melasma-treatment
https://www.bad.org.uk/pils/melasma
https://www.aad.org/public/diseases/a-z/melasma-self-care
https://link.springer.com/article/10.1007/s40257-024-00863-2